Year 2019, Volume 39, Issue 1, Pages 503 - 525 2019-03-20

Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri
Social Acceptance Levels of High School Pupils Towards Individuals with Special Needs

Tahsin FIRAT [1] , İlhan KOYUNCU [2]

66 106

Bu çalışmanın amacı, normal gelişim gösteren lise öğrencilerinin özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal mesafelerini veya kabul düzeylerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, psikolojik boyut üzerine maddeleri yerleştirme yaklaşımlarından olan ve denek tepkilerine dayanarak maddeleri ölçeklemeyi hedefleyen Guttman tipi bir ölçek oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubu, Adıyaman ilindeki çeşitli okullarda okuyan lise öğrencilerinden tabakalı ve amaçlı örnekleme yoluyla seçilen 492 katılımcıdır. Tarama modelinde olan bu çalışmada, lise öğrencilerinin özel gereksinimli bireylerle aynı mahallede, okulda, sınıfta, grupta ve sırada bulunmaya ne düzeyde istekli oldukları belirlenmiştir. Tüm özel gereksinim grupları için yeniden üretilebilirlik (>0,90) ve ölçeklenebilirlik (>0,60) katsayılarının önerilen ölçütleri karşıladığı ve ölçek maddelerinin önsel dizilimlerinin oldukça yerinde olduğu görülmüştür. Araştırma bulgularına göre, lise öğrencilerinin ortalama kabul düzeyleri açısından, zihin engelli ve otizmli bireylerle aynı mahallede, okulda ve sınıfta okumayı tercih ettikleri; aynı grupta çalışmayı veya sıra arkadaşı olmayı tercih etmedikleri görülmüştür. Öğrenme güçlüğü olan, işitme, görme ve fiziksel engelli bireylerle aynı mahallede, okulda, sınıfta ve grupta çalışmayı tercih ettikleri ancak sıra arkadaşı olmayı tercih etmedikleri anlaşılmıştır. Üstün zekalı/yetenekli bireylerle ise sözü edilen tüm ortamlarla birlikte aynı sırada oturmayı da tercih ettikleri görülmüştür. Lise öğrencilerinin sınıf düzeyleri açısından engelli bireylere yaklaşım düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır (p>0.05). Araştırmada bulgular tartışılarak bazı önerilerde bulunulmuştur.

The purpose of this study is to determine the social distances or acceptance levels of normally developing high school students towards individuals with special needs. For this purpose, a Guttman-type scale was developed which aims scaling the items based on the responses of the subjects and placing the items on the psychological dimension. The study group is 492 participants selected by stratified and purposeful sampling from students in different high schools in Adıyaman province. In this descriptive study, it was determined how high school students are willing to be in the same district, school, class, group and desk with individuals with special needs. The reproducibility (> 0.90) and the scalability (> 0.60) coefficients for all the special needs groups met the recommended criteria and the predominant order of the scale items was found to be in place. According to the findings, in terms of average acceptance levels of high school students, they preferred to be in the same district, school and classroom with mentally disabled and autistic individuals; however, they did not prefer to work in the same group or to be desk mate. It has been seen that they prefer to work in the same district, school, class and group with individuals having learning disabilities, hearing, sight and physical handicapped individuals, but they do not prefer to be desk mate. It was seen that high school students preferred to sit in the same desk with gifted individuals in addition to all the promised environments. There was no statistically significant difference between the social distances of high school students towards special needy individuals in terms of their class levels (p>0.05). Finally, the findings were discussed and some suggestions were made.

  • Akarsu, F. (2001). Üstün yetenekli çocuklar aileleri ve sorunları. Ankara: Eduser Yayınları.
  • Aktaş, C.ve Küçüker, S. (2002). Bilişsel duyuşsal odaklı bir programın ilköğretim öğrencilerinin fiziksel engelli yaşıtlarına yönelik sosyal kabul düzeylerine etkisinin incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 3,(2), 15-25.
  • Anderson, L.W. (1988). Attitudes and their measurement. In J.P. Keeves, (Ed), Educational research, methodology, and measurement: An intemational handbook. New York: Pergamon Press.
  • Batu, S. (2000). Kaynaştırma, destek hizmetler ve kaynaştırmaya hazırlık etkinlikleri. Özel Eğitim Dergisi,2(4), 35-45.
  • Baydik, B.ve Bakkaloglu, H. (2009). Predictors of sociometric status for low socioeconomic status elementary mainstreamed students with and without special needs. Educational Sciences: Theory and Practice, 9(2), 435-447.
  • Bildiren, A. (2016). Üstün yetenekli çocuklar: aileler ve öğretmenler için bir kılavuz. İstanbul: Doğan Kitap.
  • Bildiren, A. (2017). Developmental characteristics of gifted children aged 0–6 years: parental observations. Early Child Development and Care, 1-15.
  • Bildiren, A. (2018). Family and volunteer partner opinions on young athletes project. International Education Studies, 11(5), 46-58.
  • Bogardus, E. S. (1925). Measuring social distance. Journal of appliedsociology, 9(2), 299-308.
  • Boutot, E. A. (2007). Fitting in: Tips for promoting acceptance and friendships for students with autism spectrum disorders in inclusive classrooms. Intervention in School and Clinic, 42(3), 156-161.
  • Boutot, E. A.ve Bryant, D. P. (2005). Social integration of students with autism in inclusive settings. Educationand Training in Developmental Disabilities, 14-23.
  • Chamberlain, B.,Kasari, C. ve Rotheram-Fuller, E. (2007). Involvement or isolation? The social networks of children with autism in regular classrooms. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37(2), 230-242.
  • Clark, B. (2002). Growing up gifted: Developing the potential of children at home and at school (6th ed.). UpperSaddleRiver, NJ: Merrill–PrenticeHall.
  • Cotugno, A. J. (2009). Social competence and social skills training and intervention for children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(9), 1268-1277.
  • Çağlar, D. (2004). Üstün zekalı çocukların eğitimi ve öğretimi. Üstün yetenekli çocuklar seçilmiş makaleler kitabı. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
  • Diken, H. İ. ve Sucuoğlu, B. (1999). Sınıfında zihin engelli çocuk bulunan ve bulunmayan sınıf öğretmenlerinin zihin engelli çocukların kaynaştırılmasına yönelik tutumlarının karşılaştırılması. Özel Eğitim Dergisi,2(3), 25-39.
  • Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
  • Eccles, A. L.,Bauman, E. ve Rotenberg, K. (1989). Peer acceptance and self-esteem in gifted children. Journal of Social Behavior and Personality, 4(4), 401.
  • Fırat, T. (2014). Farklı eğitim kademelerinde görev yapacak öğretmen adaylarının kaynaştırmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2014(18), 597-628.
  • Fraenkel, J. R. Ve Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education (6th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
  • Freeman, J. (2013). Gifted children grown up. David Fulton Publishers.
  • Gallagher, J. J. (2015). Peer acceptance of highly gifted children in elementary school. Journal for the Education of the Gifted, 38(1), 51-57.
  • Gifford-Smith, M. E.ve Brownell, C. A. (2003). Childhood peer relationships: Social acceptance, friendships, and peernetworks. Journal of School Psychology, 41(4), 235-284.
  • Girli, A. ve Atasoy, S. (2008). The view of autistic and mental retarded inclusion students about their pers and school experiences. 2.International Conference on Special Education (ICOSE), Marmaris-Muğla-Turkey.
  • Girli, A., Atasoy, S., Varır, D., Karpat, V. ve Uylaş, E. (2007). The perspectives of primary school students with Asperger’s syndrome and high functioning autism about inclusion process, 8th International Congress Autism-Europe, Oslo, Norway.
  • Gözün, Ö. veYıkmış, A. (2004). Öğretmen adaylarının kaynaştırma konusunda bilgilendirilmelerinin kaynaştırmaya yönelik tutumlarının değişimindeki etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5 (2), 65–77.
  • Griffin, M. M.,Summer, A. H., McMillan, E. D., Day, T. L. ve Hodapp, R. M. (2012). Attitudes toward including students with intellectual disabilities at college. Journal of Policy and Practice in Intellectual Disabilities, 9(4), 234-239.
  • Guttman, L.A. (1944). A basis for scaling qualitative data. American Sociological Review, 91, 139–150.
  • Kargın, T. ve Baydık, B. (2002). Kaynaştırma ortamındaki işiten öğrencilerin işitme engelli akranlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(2), 27-39.
  • Leigers, K. L.ve Myers, C. T. (2015). Effect of duration of peer awareness education on attitudes toward students with disabilities: A systematic review. Journal of Occupational Therapy, Schools, ve Early Intervention, 8(1), 79-96.
  • Liu, Y.,Kudláček, M. Ve Ješina, O. (2010). The influence of Paralympic School Day on children's attitudes towards people with disabilities. ActaGymnica, 40(2), 63-69.
  • Nikolaraizi, M.,ve De Reybekiel, N. (2001). A comparative study of children's attitudes towards deaf children, children in Wheel chairs and blind children in Greece and in the UK. EuropeanJournal of Special NeedsEducation, 16(2), 167-182. Nowicki, E. A. (2006). A cross-sectional multivariate analysis of children’s attitudes towards disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 50, 335–348.
  • Nowicki, E. A.ve Sandieson, R. (2002). A meta-analysis of school-age children's attitudes towards persons with physical or intellectual disabilities. International Journal of Disability, Development and Education, 49(3), 243-265.
  • Orel, A.,Zerey, Z. ve Toret, G. (2004). Sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırmaya yönelik tutumlarının incelenmesi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Egitim Dergisi, 5, 23-33.
  • Pace, J. E.,Shin, M. ve Rasmussen, S. A. (2010). Understanding attitudes toward people with Down syndrome. American Journal of Medical Genetics Part A, 152A, 2185–2192.
  • Papaioannou, C.,Evaggelinou, C., Barkoukis, V. ve Block, M. (2013). Disability awareness program in a summer camp. European Journal of Adapted Physical Activity, 6(2), 19-28.
  • Rakap, S.ve Kaczmarek, L. (2010). Teachers’ attitudes towards inclusion in Turkey. European Journal of Special Needs Education, 25(1), 59-75.
  • Rakap, S., Parlak-Rakap, A., ve Aydin, B. (2016). Investigation and comparison of Turkish and American preschool teacher candidates’ attitudes towards inclusion of young children with disabilities. International Journal of Inclusive Education, 20(11), 1223-1237.
  • Rillotta, F. ve Nettelbeck, T. (2007). Effects of an awareness program on attitudes of students without an intellectual disability towards persons with an intellectual disability. Journal of Intellectual And Developmental Disability, 32(1), 19-27.
  • Robinson, N. M. (2000). Giftedness in very young children: How seriously should it be taken? In R. C. S. Friedman ve B. M. Shore (Ed.), Talents unfolding: Cognition and development (pp. 7-26). Washington, DC: American Psychological Association.
  • Rotheram‐Fuller, E.,Kasari, C., Chamberlain, B., ve Locke, J. (2010). Social involvement of children with autism spectrum disorders in elementary school classrooms. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(11), 1227-1234.
  • Siperstein, G. N.,Glick, G. C. ve Parker, R. C. (2009). Social inclusion of children with intellectual disabilities in a recreational setting. Intellectual and Developmental Disabilities, 47(2), 97-107.
  • Siperstein, G. N.,Parker, R. C., Bardon, J. N. ve Widaman, K. F. (2007). A national study of youth attitudes toward the inclusion of students with intellectual disabilities. Exceptional Children, 73(4), 435-455.
  • Siperstein, G. N.,Parker, R. C., Norins, J. ve Widaman, K. F. (2011). A national study of Chinese youths' attitudes towards students with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 55(4), 370-384.
  • Swaim, K. F.ve Morgan, S. B. (2001). Children's attitudes and behavioral intentions toward a peer with autistic behaviors: Does a brief educational intervention have an effect?.Journal of Autism and Developmental Disorders, 31(2), 195-205.
  • Şahbaz, Ü. (2007). Normal öğrencilerin kaynaştırma sınıflarına devam eden engelli öğrenciler hakkında bilgilendirilmelerinin engellilerin sosyal kabul düzeylerine etkisi. Eurasian Journal of Educational Research, 26, 199-208.
  • Şahbaz, Ü.ve Kalay, G. (2010). Okul öncesi eğitimi öğretmen adaylarının kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 116-135.
  • Tamm, M. ve Prellwitz, M. (2001). ‘If I had a friend in a Wheel chair’: children's thoughts on disabilities. Child: Care, Health and Development, 27(3), 223-240.
  • Von Karolyi, C. (2006). Grappling with complex global issues. Issue awareness in young highly gifted children: “Do the claims hold up?” RoeperReview, 28, 167-174.
  • Yazbeck, M., McVilly, K. ve Parmenter, T. R. (2004). Attitudes toward people with intellectual disabilities: An Australian perspective. Journal of Disability Policy Studies, 15(2), 97-111.
  • Walker, B.,Hafenstein, N. L. ve Crow-Enslow, L. (1999). Meeting the needs of gifted learners in the early childhood classroom. Young Children, 54(1), 32-36.
  • Wels, M., Parke, R. D., Widaman, K., ve O’Neil, R. (2001). Linkages between children’s social and academic competence: A longitudinal study. Journal of School Psychology, 39, 463-483.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Author: Tahsin FIRAT
Institution: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-0009-5279
Author: İlhan KOYUNCU (Primary Author)
Institution: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { gefad431264, journal = {Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1301-9058}, address = {Gazi University}, year = {2019}, volume = {39}, pages = {503 - 525}, doi = {10.17152/gefad.431264}, title = {Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri}, key = {cite}, author = {FIRAT, Tahsin and KOYUNCU, İlhan} }
APA FIRAT, T , KOYUNCU, İ . (2019). Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39 (1), 503-525. DOI: 10.17152/gefad.431264
MLA FIRAT, T , KOYUNCU, İ . "Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 (2019): 503-525 <http://www.gefad.gazi.edu.tr/issue/43993/431264>
Chicago FIRAT, T , KOYUNCU, İ . "Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 (2019): 503-525
RIS TY - JOUR T1 - Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri AU - Tahsin FIRAT , İlhan KOYUNCU Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17152/gefad.431264 DO - 10.17152/gefad.431264 T2 - Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 503 EP - 525 VL - 39 IS - 1 SN - 1301-9058- M3 - doi: 10.17152/gefad.431264 UR - https://doi.org/10.17152/gefad.431264 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri %A Tahsin FIRAT , İlhan KOYUNCU %T Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri %D 2019 %J Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1301-9058- %V 39 %N 1 %R doi: 10.17152/gefad.431264 %U 10.17152/gefad.431264
ISNAD FIRAT, Tahsin , KOYUNCU, İlhan . "Lise Öğrencilerinin Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Sosyal Kabul Düzeyleri". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 / 1 (March 2019): 503-525. https://doi.org/10.17152/gefad.431264