Yıl 2017, Cilt 37, Sayı 3, Sayfalar 991 - 1012 2017-12-27

Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Esra ÖZAY KÖSE [1] , Emine Hatun DİKEN [2] , Şeyda GÜL [3]

126 132

Günümüzde öğrenciler çevrelerinde oluşan birçok uyarıcıyla karşı karşıya gelmekte ve bunlardan pozitif ya da negatif etkilenmektedirler. Olumlu uyarıcılar genelde insanı mutlu ederken olumsuz uyarıcılar karşısında öğrencide kaygı ve tükenmişlik gibi durumların ortaya çıktığı gözlenmektedir. Başarıyı direk etkileyen sınav kaygısı, öğrenim hayatında karşılaştıkları stresli olaylardan  etkilenmekte ve tükenmişlik düzeyini yükseltebilmektedir.. Bu araştırmanın amacı, Biyoloji öğretmen adaylarında tükenmişlik ve KPSS kaygı düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemek ve aralarında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini 2015/2016 eğitim öğretim yılında Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı’nda öğrenim gören 100 (66 kız, 34 erkek) biyoloji öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve KPSS Kaygı Ölçeği ile toplanmıştır. Veri analizi olarak ortalamalar hesaplanmış olup t-testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Sonuç olarak biyoloji öğretmen adaylarının KPSS kaygı ve tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, AGNO, bölümü isteyerek seçip seçmeme, sınıf düzeyi gibi değişkenler açısından farklılık gösterdiği gözlenmiştir.  

Tükenmişlik,KPSS kaygı
  • Akgün, A., Gönen, S. ve Aydın, M. (2007). İlköğretim fen ve matematik öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 283-299.
  • Akten, S. (2007). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
  • Ardıç, K. ve Polatçı, S. (2008). Tükenmişlik sendromu akademisyenler üzerinde bir uygulama (GOÜ Örneği). İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 1-8.
  • Arslan, G. ve Aslan, G. (2014). Zihin engelli bireylere eğitim veren öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Tokat ili örneği). Eğitim Araştırmaları Dergisi-Uluslararası E-Dergi, 4(2), 49-66.
  • Balkıs, M., Duru, E., Buluş, M. ve Duru, S. (2011). Tükenmişliğin öğretmen adayları arasındaki yaygınlığı, demografik değişkenler ve akademik başarı ile ilişkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 151-165.
  • Barutçu, E. ve Serinkan, C. (2008). Günümüzün önemli sorunlarından biri olarak tükenmişlik sendromu ve Denizli’de yapılan bir araştırma. Ege Academic Review, 8(2), 541-561.
  • Başol, G. ve Altay, M. (2009). Eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 15(2), 191-216.
  • Baştürk, R. (2007). Kamu personeli seçme sınavına hazırlanan öğretmen adaylarının sınav kaygı düzeylerinin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 163-176.
  • Budak, G. ve Sürgevil O. (2005). Tükenmişlik ve tükenmişliği etkileyen örgütsel faktörlerin analizine ilişkin akademik personel üzerinde bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 95-108.
  • Çakır, M. A. (2015). Lise öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Yeşilova ilçesi örneği). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(34), 152-168.
  • Çapulcuoğlu, U. ve Gündüz, B. (2013). Lise öğrencilerinde tükenmişliğin cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü ve algılanan akademik başarı değişkenlerine göre incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 12-24.
  • Çetinkaya, Z. (2009). Türkçe öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarının belirlenmesi. İlköğretim Online, 8(2), 298-305, 2009. Çimen, S. (2007). İlköğretim öğretmenlerinde tükenmişlik ve yeterlik algıları (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
  • Doğan, T. ve Çoban, A. E. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 34(153), 157-168.
  • Ekici, G. ve Kurt, H. (2012). Biyoloji öğretmen adaylarının kamu personeli seçme sınavına (KPSS) yönelik kaygı ve saldırganlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(4), 294-308.
  • Ergin, C. (1992). Doktor ve Hemşirelerde Tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Envanterinin Uygulanması. 7. Ulusal Psikoloji Kongresi, Ankara.
  • Fimian, M. J., & Blanton, L. P. (1987). Stress, role, and burnout problems among teacher trainees and first-year teachers. Journal of Occupational Behavior, 8, 157-165.
  • Freudenberger, H. J (1974). Staff burn-out. Journal of Social Issues, 30(1), 159-165.
  • Goddard, R., & O'Brien, P. (2007). Preservice teacher education and beginning teacher burnout. Paper Presented at the Annual Meeting in Australian Association for Research in Education Annual Conference 2006, 27-30 Nov 2006, Adelaide, Australia.
  • Gündoğdu, K., Çimen, N. ve Turan, S. (2008). Öğretmen adaylarının Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 35-43.
  • Gündüz, B. (2004). Öğretmenlerde tükenmişliğin akılcı olmayan inançlar ve mesleki bazı değişkenlere göre yordanması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Gündüz, B. (2005). İlköğretim Öğretmenlerinde Tükenmişlik. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 152-166.
  • Gündüz, B., Çapri, B. ve Gökçakan, Z. (2012). Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 38-55.
  • Işıklar, A. (2002). Lise dengi ve ilköğretim okullarındaki öğretmenlerin iş doyumu, tükenmişlik ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkilerin bazı değişkenlere göre incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Kaçmaz, N. (2005). Tükenmişlik sendromu. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 6(1), 29-32.
  • Karaçanta, H. (2009). Öğretmen adayları için kamu personeli seçme sınavı kaygı ölçeğinin geliştirilmesi (Geçerlik ve güvenirlik çalışması). Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 50-57.
  • Kayabaşı, Y. (2008). Bazı değişkenler açısından öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 191-212.
  • Kutlu, L. (2017). Tükenmişlik ve başa çıkma yöntemleri. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. (Erişim tarihi 20.03.2017)
  • Küçüksüleymanoğlu, R. ve Eğilmez, H. O. (2013). Müzik öğretmeni adaylarının tükenmişlik düzeyleri: Uludağ üniversitesi örneği. International Journal of Social Science 6(3), 905-923. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leitter, M. P. (2001). Job Burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422.
  • Maslach, C. (2003). Job burnout: New directions in research and intervention. Current Directions in Psychological Science, 12(5), 189-192.
  • Mete, M., Ünal, Ö. F., Akyüz, B. ve Kılıç, R. (2015). Psikolojik şiddetin işe bağlı tükenmişliğe etkisi: Batman ilinde öğretmenler üzerine bir araştırma. Visionary E-Journal/Vizyoner Dergisi, 6(12), 37-61.
  • Oruç, S. (2007). Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Adana ili örneği) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler enstitüsü, Adana.
  • Ören, N. ve Türkoğlu, H. (2011). Öğretmen adaylarında tükenmişlik. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1(16), 1-10.
  • Özçelik, B. (2009). Belediyelerde çalışan iş görenlerin durumluluk kaygı, iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Pines, A. M. (1997). Gender differences in burnout: Israelis’ responses to the intifada. European Psychologist, 2(1), 28-34.
  • Saçlı, Ç. (2011). Otel işletmelerinde tükenmişlik sendromu: Konya ili örneği (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Schaufeli, W. B., Martinez, I., Marques-Pinto, A., Salanova, M., & Bakker, A. (2002). Burnout and engagement in university students. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33(5), 464-481.
  • Sezgin, F. ve Duran, E. (2011). Kamu Personeli Seçme Sınavı’nın (KPSS) öğretmen adaylarının akademik ve sosyal yaşantılarına yansımaları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(3), 9-22.
  • Tümkaya, S. ve Çavuşoğlu, İ. (2010). Sınıf öğretmenliği son sınıf öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 468–481. Uludağ, O. & Yaratan, H. (2010). The effect of burnout on engagement: An empirical study on tourism students. Journal of Hospitality, Leisure, Sport, & Tourism Education, 9(1), 13-23.
  • Varol, Ş. (1990). Lise son sınıfı öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen bazı etmenler (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun.
  • Yang, H. J. (2004). Factors affecting student burnout and academic achievement in multiple enrollment programs in Taiwan’s technical–vocational colleges. International Journal of Educational Development, 24, 283-301.
  • Yılmaz, T.D. (2009). Ankara üniversitesi tıp fakültesi hastanelerinde tıpta uzmanlık öğrencilerinin tükenmişlik düzeyi ve ilişkili etmenler (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Esra ÖZAY KÖSE
E-posta: esraozay@atauni.edu.tr
Kurum: Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi
Ülke: Turkey


Yazar: Emine Hatun DİKEN
E-posta: hatundiken06@gmail.com
Kurum: Kafkas Üniversitesi Eğitim Fakültesi
Ülke: Turkey


Yazar: Şeyda GÜL
E-posta: seydagul@atauni.edu.tr

Bibtex @araştırma makalesi { gefad316737, journal = {Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1301-9058}, address = {Gazi Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {37}, pages = {991 - 1012}, doi = {10.17152/gefad.316737}, title = {Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi}, key = {cite}, author = {GÜL, Şeyda and ÖZAY KÖSE, Esra and DİKEN, Emine Hatun} }
APA ÖZAY KÖSE, E , DİKEN, E , GÜL, Ş . (2017). Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37 (3), 991-1012. DOI: 10.17152/gefad.316737
MLA ÖZAY KÖSE, E , DİKEN, E , GÜL, Ş . "Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2017): 991-1012 <http://www.gefad.gazi.edu.tr/issue/33422/316737>
Chicago ÖZAY KÖSE, E , DİKEN, E , GÜL, Ş . "Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2017): 991-1012
RIS TY - JOUR T1 - Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi AU - Esra ÖZAY KÖSE , Emine Hatun DİKEN , Şeyda GÜL Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.17152/gefad.316737 DO - 10.17152/gefad.316737 T2 - Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 991 EP - 1012 VL - 37 IS - 3 SN - 1301-9058- M3 - doi: 10.17152/gefad.316737 UR - http://dx.doi.org/10.17152/gefad.316737 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi %A Esra ÖZAY KÖSE , Emine Hatun DİKEN , Şeyda GÜL %T Biyoloji Öğretmen Adaylarındaki Tükenmişlik ve KPSS Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi %D 2017 %J Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1301-9058- %V 37 %N 3 %R doi: 10.17152/gefad.316737 %U 10.17152/gefad.316737