Yıl 2017, Cilt 37, Sayı 3, Sayfalar 1173 - 1193 2017-12-27

Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Haydar KARAMAN [1] , Burcu ATAR [2] , Derya ÇOBANOĞLU AKTAN [3]

63 151

Bu çalışmanın amacı açımlayıcı faktör analizinde kullanılan faktör çıkartma yöntemlerini açıklanan varyans ve çıkartılan faktör sayısı bakımından çeşitli örneklem büyüklüğü ve ortak varyans düzeyi koşullarına göre karşılaştırmaktır. Bu çalışma bir simülasyon (benzetim) çalışmasıdır. Bu bağlamda çalışmada kullanılacak veriler SAS programı kullanılarak örneklem büyüklüğüne (100, 500), ortak varyans düzeylerine (yüksek (0.6-0.8), geniş (0.2-0.8), düşük (0.2-0.4)), sabit faktör sayısına (3), sabit değişken sayısına (20) göre 1000 replikasyonla korelasyon matrisleri biçiminde üretilmiştir. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda ortak varyansı yüksek veya düşük olarak üretilen veri için örneklem büyüklüğü arttıkça, açıklanan varyans miktarı da artmaktadır. Fakat ortak varyansı geniş olarak üretilen veri grubu için örneklem büyüklüğü arttıkça açıklanan toplam varyansın azaldığı görülmüştür. Analiz edilen tüm durumlarda toplam varyansı en yüksek açıklayan yöntemin temel bileşen analizi ve en düşük açıklayan yöntemin ise imaj faktör yöntemi olduğu gözlenmiştir. Faktör yükleri bakımından yapılan karşılaştırmalara göre temel bileşen analizi her durum için en yüksek faktör yükünü çıkartmıştır. Öte yandan imaj faktör yöntemi ise en düşük faktör yükünü çıkartmıştır. Ortak varyansın geniş aralıkta ya da yüksek aralıkta üretildiği veri için yöntemler arasında faktör sayıları bakımından bir farklılık yoktur. Ortak varyansın düşük olduğu ve örneklem büyüklüğünün küçük olduğu gruplar için imaj faktör yöntemi istenilen faktör sayısını çıkartamamıştır. Dolayısıyla örneklem sayısının ve ortak varyansın düşük olduğu gruplar için imaj faktör yönteminin kullanılması önerilmemektedir. 

Faktör çıkartma yöntemleri,Açımlayıcı faktör analizi,Faktör analizi
  • Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32, 470-483.
  • Brown, T.A. (2006). Confirmatory Factor Analysis for Applied Research. (First Edition). NY:Guilford Publications, Inc.
  • Comrey, A. L. & Lee, H. B.(1973). A First Course in Factor Analysis. New York: Academic Press
  • Conway, J. M., & Huffcutt, A. I. (2003). A review and evaluation of exploratory factor analysis practices in organizational research. Organizational Research Methods, 6, 147- 168.
  • Coughlin, K. B., Kromrey, J & Hibbard, S. (2013). Using predetermined factor structures to simulate a variety of data conditions. Paper presented at the annual meeting of South East SAS User Group, Florida.
  • Cudeck, R. & O’Dell, L. L. (1994).Application of standard error estimates in unrestricted factor analysis: Significance tests for factor loadings and correlations. Psychological Bulletin, 115 (3), 475-487.
  • Curran, P. J., West, S. G., & Finch, J. F. (1996). The robustness of test statistics to nonnormality and specification error in confirmatory factor analysis. Psychological Methods, 1(1), 16-29.
  • Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., ve Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272-299.
  • Ford, J. K., MacCallum, R. C. & Tait, M. (1986). The applications of exploratory factor analysis in applied psychology: A critical review and analysis. Personnel Psychology, 39, 291-314.
  • Gorsuch, R. L. (2008). Factor Analysis. (Second Edition). New York: Psychology Press.
  • Harman, H.H. (1967). Modern Factor Analysis. Chicago. The University of Chicago Press.
  • Henson, R. K. & Roberts, J. K. (2006). Exploratory factor analysis in published research: Common errors and some comment on improved practice. Educational and Psychological Measurement, 66(3), 393-416.
  • Hogarty, K. Y., Hines, C. V., Kromrey, J. D., Ferron, J. M. & Mumford, K. R. (2005). The quality of factor solutions in exploratory factor analysis: The influence of sample size, communality and overdetermination. Educational and Psychological Measurement, 65, 202-226.
  • Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. New York: Routledge.
  • Kline, R. B. (2005). Principle and practice of structural equation modelling. (Second Edition). New York: The Guilford Press.
  • MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological Methods, 4, 84-99.
  • Mulaik, S. A. (1972). The Foundations of factor analysis. USA: McGraw-Hill,Inc.
  • Stevens, J. P. (2002). Applied Multivariate Statistics for the Social Sciences. (Fourth Edition). New Jersey: Lawrance Erlbaum Association, Inc.
  • Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik (Birinci Baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.
  • Tabachnick, B. G. & Fidel, L. S. (2014). Using Multivariate Statistics. (Sixth Edition). USA: Pearson Education Limited
  • Tatlıdil, H. (1992). Uygulamalı Çok Değişkenli İstatiksel Analiz.(Birinci Baskı) Ankara: Engin Yayınları.
  • Thompson, B. (2004). Explaratory and Confirmatory Factor Analysis: Understanding Concepts and Applications. (First Edition). Washington: American Psychological Association.
  • Tucker, L. R. & MacCallum, R. C. (1991). Exploratory Factor Analysis (Online Edition).
  • Tucker, L. R., Koopman, R. F., & Linn, R. L. (1969). Evaluation of factor analytic research procedures by means of simulated correlation matrices. Psychometrika, 34, 421-459.
  • Velicer, W. F., & Jackson, D. N. (1990a). Component analysis versus common factor analysis: Some issues in selecting an appropriate procedure. Multivariate Behavioral Research, 25, 1-28.
  • Velicer, W. F., & Jackson, D. N. (1990b). Component analysis versus common factor analysis: Some further observations. Multivariate Behavioral Research, 25(1), 97-114.
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Haydar KARAMAN
E-posta: karaman28haydar@gmail.com
Kurum: Hacettepe Üniversitesi
Ülke: Turkey


Yazar: Burcu ATAR
E-posta: burcugulum@gmail.com
Ülke: Turkey


Yazar: Derya ÇOBANOĞLU AKTAN
E-posta: coderya@gmail.com
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { gefad309356, journal = {Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1301-9058}, address = {Gazi Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {37}, pages = {1173 - 1193}, doi = {10.17152/gefad.309356}, title = {Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması}, key = {cite}, author = {KARAMAN, Haydar and ÇOBANOĞLU AKTAN, Derya and ATAR, Burcu} }
APA KARAMAN, H , ATAR, B , ÇOBANOĞLU AKTAN, D . (2017). Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37 (3), 1173-1193. DOI: 10.17152/gefad.309356
MLA KARAMAN, H , ATAR, B , ÇOBANOĞLU AKTAN, D . "Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2017): 1173-1193 <http://www.gefad.gazi.edu.tr/issue/33422/309356>
Chicago KARAMAN, H , ATAR, B , ÇOBANOĞLU AKTAN, D . "Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2017): 1173-1193
RIS TY - JOUR T1 - Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması AU - Haydar KARAMAN , Burcu ATAR , Derya ÇOBANOĞLU AKTAN Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.17152/gefad.309356 DO - 10.17152/gefad.309356 T2 - Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1173 EP - 1193 VL - 37 IS - 3 SN - 1301-9058- M3 - doi: 10.17152/gefad.309356 UR - http://dx.doi.org/10.17152/gefad.309356 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması %A Haydar KARAMAN , Burcu ATAR , Derya ÇOBANOĞLU AKTAN %T Açımlayıcı Faktör Analizinde Kullanılan Faktör Çıkartma Yöntemlerinin Karşılaştırılması %D 2017 %J Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1301-9058- %V 37 %N 3 %R doi: 10.17152/gefad.309356 %U 10.17152/gefad.309356