Year 2019, Volume 39 , Issue 1, Pages 271 - 295 2019-03-20

Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması

Mustafa DOĞUŞ [1] , Cem ASLAN [2] , Sümeyye OKYAR [3] , Adnan KAN [4]


Bu çalışmada, Braille (kabartma) yazıya yönelik tutumları ölçmek amacıyla kullanılabilecek bir ölçü aracının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda, araştırmacılar tarafından sistematik bir işlem süreci takip edilmiştir. Çalışmanın katılımcılarını 2017-2018 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde eğitim fakültelerinin özel eğitim bölümlerinde lisans öğrenimi gören üniversite öğrencileri oluşturmuştur. Bu kapsamda, hazırlanan ölçek toplam 567 öğrenciye uygulanmıştır. Öğrencilerden elde edilen ölçek verileri random olarak ikiye ayrılarak bir grup üzerinde (n=273) açımlayıcı faktör analizi, diğer grup üzerinde (n=294) ise doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda, üç faktör (ilgi ve istek, öğrenme, inanç) ve 18 maddeden oluşan bir yapı ortaya çıkmıştır. Elde edilen bu yapının geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve ölçeğin kabul edilebilir düzeyde uyum indeks değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Ölçeğin tamamından elde edilen Crombach Alfa güvenirlik (iç tutarlık) katsayısı .89 olarak tespit edilmiştir. Faktörlere ait güvenirlik katsayıları ise .71 ile .83 arasında değişmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin Braille yazıya yönelik tutumları ölçmek için geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir. 

Braille, Tutum, Görme engelli, Ölçek geliştirme, Özel eğitim
  • Amato, S. (2002). Standards and criteria for competence in Braille literacy within teacher preparation programs in the United States and Canada. Journal of Visual Impairment & Blindness, 88, 516-524.Argyropoulos, V., Katsouhs, F., & Ehadou, C. (2006, June). Teachers' and blind students' attitudes towards Braille: A comparative study [Ab]. In Proceedings of the 12th ICEVI world conference 2005 (pp. 1-9). Retrieved February 15, 2008, from http:// www.icevi.org/publications/access%20_to_% 201iteracy_through_braille.html.Aslan, C. (2013a). Görme engellileri tanıma ve sınıflandırma. M. Kök (Ed.), Özel eğitim – I içinde (s. 1-18). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi.Aslan, C. (2013b). Görme engellilerin eğitimleri. M. Kök (Ed.), Özel eğitim - I içinde (s.1-21). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi.Aslan, C. (2016). Görme engelliler için yardımcı teknolojiler. S. Çakmak (Ed.), Özel eğitim ve yardımcı teknolojiler içinde (s. 56-92). Ankara: Vize.Ataman, A. (2015). Özel eğitime muhtaç olmanın nedenleri, anlamı ve amaçları. A. Ataman (Ed.), Temel eğitim öğretmenleri için kaynaştırma uygulamaları ve özel eğitim içinde (s. 3-56). Ankara: Vize.Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis: For applied research. New York: Guilford.Bryman, A., & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for Windows. London: Routledge. Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem.Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. Ankara: Pegem.DeMario, N. & Lang, S. (1998). Teachers' self-assessed competence and attitudes toward literary Braille and the Nemeth-Code. Journal of Visual Impairment & Blindness, 92(5), 354-357. Demiryürek, P. (2017). Görme yetersizliğinde tarama, tanı, değerlendirme. H. Gürgür & P. Şafak (Ed.), İşitme ve görme yetersizliği içinde (s. 216-237). Ankara: Pegem.DeVellis, R. F. (2016). Scale development: Theory and applications. (Vol. 26): SAGE. https://uk.sagepub.com/en-gb/eur/author/robert-f-devellis sayfasından erişilmiştir.Erkormaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., & Sanisoğlu, S. N. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Türkiye Klinikleri, 33(1), 210- 223.Erkuş, A. (2003). Psikometri üzerine yazılar. Ankara: Türk Psikologlar Derneği. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. London: Sage Publications.Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. NY: McGraw-Hill.Gadagbui, G. Y. & Ocloo, M. A. (2006, July). The attitude of children with low vision towards Braille as a form of written communication in schools for the blind in Ghana. Conference paper published on line at the website International Council for the Education of the Visually Impaired.Hung, H. Y. (2008). Teachers' perspectives about Braille literacy in Taiwan. Doctoral Dissertation, Graduate School of The Ohio State University, Ohio.Kan, A. (2017). Ölçme aracı geliştirme. S. Tekindal (Ed.), Eğitimde ölçme ve değerlendirme içinde (s. 241-278). Ankara: Pegem.Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Ankara: Nobel. Kline, R. B. (2010). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.Koenig, A., J., & Holbrook, M. C. (2000). Literacy skills. In A. J. Koenig & M. C. Holbrook (Eds.). Foundations of education. Vol. II. Instructional strategies for teaching children and youths with visual impairments (pp. 264 330 ). AFB Press, Sewickley, PA.Lusk, K. E., & Corn, A. L. (2006). Learning and using print and Braille: A study of dual-media learners, Part 1. Journal of Visual Impairment & Blindness, 100(10), 606-619. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1991). Braille kabartma yazı kılavuzu: Öğretmen öğrenci el kitabı. Ankara.Nunnally, J. C. (1978). Psychometric testing. New York: McGraw-Hill.Özdamar, K. (2013). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Eskişehir: Nisan Kitabevi.Özokçu, O. (2015). Zihinsel yetersizlik, görme yetersizliği, işitme yetersizliği. İ. H. Diken (Ed.), İlköğretimde kaynaştırma içinde (s. 56-86). Ankara: Pegem.Ponchillia, P. E., & Durant, P. A. (1995). Teaching behaviors and attitudes of Braille instructors in adult rehabilitation centers. Journal of Visual Impairment & Blindness, 89(5), 432-439. Spungin, S. J. (1989). Trends and issues in international education programs for visually handicapped children. Journal of Visual Impairment & Blindness, 83, 41-43. Steiger, J. H. (1990). Structural model evaluation and modification: An interval estimation approach. Multivariate Behavioral Research, 25(2), 173-180.Şafak, P. (2009). Görme yetersizliği olan çocukların eğitimi. G. Akçamete (Ed.), Genel eğitim okullarında özel gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim içinde (s. 397-440). Ankara: Kök.Şafak, P. (2017a). Braille yazı sistemi, tarihçesi ve dünyada Braille. P. Şafak (Ed.), Görenler için Braille (kabartma) yazı rehberi içinde (s. 2-23). Ankara: Pegem.Şafak, P. (2017b). Körsağır (görmeyenişitmeyen) çocukların eğitimi. H. Gürgür & P. Şafak (Ed.), İşitme ve görme yetersizliği içinde (s. 238-261). Ankara: Pegem.Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin.Tabachnick, B. G., & Fidel, L. S. (2001). Using multivarite statistics. MA: Allyn & Bacon.Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel.Thompson, B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis: Understanding concepts and applications. Washington DC: American Psychological Association.Tuncer, T. (2005). Görme yetersizliği olan çocuklar. A. Ataman (Ed.), Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş içinde (s. 291-309). Ankara: Gündüz.Tuncer, T. (2013). Görme engellilere okuma yazma öğretim kılavuzu. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü.Vogel, T., & Wanke, M. (2016). Attitudes and attitude change. NY: Routledge. WaMunyi, C. M. (2017). Analysis of teachers' perceptions on instruction of Braille literacy in primary schools for learners with visual impairment in Kenya. Doctoral Dissertation, Kenyatta University.Wells-Jensen, S., Wells-Jensen, J., & Belknap, G. (2005). Changing the public's attitude toward Braille: A grassroots approach. Journal of Visual Impairment & Blindness, 99(3), 133-140. Wittenstein, S.H. (1993). Braille training and teacher attitudes: Implications for personnel preparation. RE:view, 25(3), 103-111.Wittenstein, S. H. (1994). Braille literacy: Preservice training and teachers' attitudes. Journal of Visual Impairment & Blindness, 88(6). 516-524.Wittenstein, S. H. & Amato, S. (2002, July). Teachers' attitudes towards Braille: The impact of teacher preparation in 90s. Paper presented at AER International Conference. Toronto, Canada. http://www.tsbvi.edu/pds/169 teachers-attitudes-towardsbraillethe-impact-of-teacher-preparation-in-the-90s sayfasından erişilmiştir.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Author: Mustafa DOĞUŞ
Institution: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, ÖZEL EĞİTİM BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Author: Cem ASLAN (Primary Author)
Institution: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, ÖZEL EĞİTİM BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Author: Sümeyye OKYAR
Institution: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, ÖZEL EĞİTİM BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Author: Adnan KAN
Institution: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : March 20, 2019

Bibtex @research article { gefad429774, journal = {Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1301-9058}, address = {}, publisher = {Gazi University}, year = {2019}, volume = {39}, pages = {271 - 295}, doi = {10.17152/gefad.429774}, title = {Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması}, key = {cite}, author = {DOĞUŞ, Mustafa and ASLAN, Cem and OKYAR, Sümeyye and KAN, Adnan} }
APA DOĞUŞ, M , ASLAN, C , OKYAR, S , KAN, A . (2019). Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi , 39 (1) , 271-295 . DOI: 10.17152/gefad.429774
MLA DOĞUŞ, M , ASLAN, C , OKYAR, S , KAN, A . "Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 (2019 ): 271-295 <http://www.gefad.gazi.edu.tr/en/issue/43993/429774>
Chicago DOĞUŞ, M , ASLAN, C , OKYAR, S , KAN, A . "Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 (2019 ): 271-295
RIS TY - JOUR T1 - Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması AU - Mustafa DOĞUŞ , Cem ASLAN , Sümeyye OKYAR , Adnan KAN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17152/gefad.429774 DO - 10.17152/gefad.429774 T2 - Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 271 EP - 295 VL - 39 IS - 1 SN - 1301-9058- M3 - doi: 10.17152/gefad.429774 UR - https://doi.org/10.17152/gefad.429774 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması %A Mustafa DOĞUŞ , Cem ASLAN , Sümeyye OKYAR , Adnan KAN %T Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması %D 2019 %J Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1301-9058- %V 39 %N 1 %R doi: 10.17152/gefad.429774 %U 10.17152/gefad.429774
ISNAD DOĞUŞ, Mustafa , ASLAN, Cem , OKYAR, Sümeyye , KAN, Adnan . "Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması". Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 / 1 (March 2019): 271-295 . https://doi.org/10.17152/gefad.429774
AMA DOĞUŞ M , ASLAN C , OKYAR S , KAN A . Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019; 39(1): 271-295.
Vancouver DOĞUŞ M , ASLAN C , OKYAR S , KAN A . Braille (Kabartma) Yazıya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019; 39(1): 295-271.